|
BELGELERLE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK ÖNSÖZ Tarih,
tabiatın zıddına insanların esiridir. Böyle olmakla beraber, tarihin inşasındaki
esas rol, toplumlara mı yoksa kahramanlara mı aittir sorusu bilim adamları
arasında tartışılıyor olsa da bu tartışmanın hiçbir anlamı yoktur.
Çünkü kendi iradesi, aklı ve bilgisiyle hareket eden ister kişi olsun ister
toplum mutlaka tarihi etkiler. Bilim ve fikir kahramanlarına sahip olan
toplumlar şuurlanır, siyaset kahramanlarına sahip olan toplumlar dünya
milletleri arasında şahsiyet kazanır, askerî kahramanlara sahip olan
toplumlar varlık ve şahsiyetlerini korumada başarılı olurlar. Ne var ki böyle
kahramanlar da bilgili, kültürlü, şahsiyetli toplumların eseridir. Öyleyse
tarihi yapan ne tek başına fert ne de toplumdur. Tarihi yapan irade, bilgi
sahibi şahsiyetli yöneticileriyle bütünleşip harekete geçebilen
toplumlardır. İşte çöken Osmanlı Devleti'nden modern Türkiye'nin doğuşu,
bu tarihî olgunun en iyi örneklerinden biridir. Bu tarihî olgunun hiç şüphesiz
baş mimarı da toplumuyla bütünleşen bir lider olan Mustafa Kemal Atatürk'tür.
Osmanlı
Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda yenilmesinden sonra İtilâf Devletleri tarafından
Sevr'in dayatılması üzerine Türk milleti tarihinin belki de en karanlık bir
dönemine girmiş bulunuyordu. İşte böyle bir ortamda Mustafa Kemal Paşa'nın
liderliğinde şahlanan Türk millî ruhu Mondros Mütarekesi'nin boğucu havası
ve yalnızlığı içinde Müdafaa-i Hukuk Hareketi'nin kaynağı ve dinamosu
olmuştur. Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde yürütülen Milli Mücadele
Hareketi ile Türk milleti kendisine biçilmeye çalışılan Sevr kefenini yırtmış,
Misak-ı Millî sınırları içinde bağımsız genç Türkiye Cumhuriyeti'ni
kurmuştur. Mustafa Kemal Paşa bu mücadele sırasında Türk toplumunu dağılma
tehlikesinden kurtararak Müdafaa-i Hukuk hareketi içindeki dağınık mahallî
güçlerin temsilcilerini TBMM bünyesinde Misak-ı Millîci bir sentez içinde
kaynaştırmıştır. Cumhuriyet'in
80. yılı vesilesiyle hazırlanan Belgelerle Mustafa Kemal Atatürk (1916-1922)
adlı bu eser, tarihî bir dönüşümün yaşandığı ve Türkiye
Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı 1916-1922 yıllarına ait belgelerden
oluşmaktadır. Gerek
Başbakanlık Osmanlı Arşivi ve gerekse Cumhuriyet Arşivi'nde tasnifleri
tamamlanan yeni fonlardan ve mümkün olduğu kadar daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış
belgelerden yararlanılarak hazırlanan kitapta yer alan belgelerin büyük çoğunluğu
Osmanlıca'dır. Zaman zaman İngilizce ve Fransızca belgeler de bulunmakta
olup bunların tercümeleri yapılmıştır. 84'e ulaşan konu başlığının
yer aldığı eserde toplam 428 belge, kronolojik bir sıralamaya tabi tutularak
transkripsiyonu, tercümesi ve metni ile birlikte verilmiştir. Bu eser, daha
önce yine kurumumuzca yayınlanan Atatürk ile İlgili Arşiv Belgeleri,
1911-1921 Tarihleri Arasına Ait 106 Belge (Ankara 1982, 206 sayfa) adlı
kitaptan tamamen ayrı olup yeni vesikalardan meydana gelmektedir. Eserin
imparatorluktan milli devlete geçiş sürecindeki olaylara ışık tutmasını
diler, yayınlanmasında emeği geçen Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü
personeline teşekkür ederim. Doç.
Dr. Yusuf SARINAY Devlet
Arşivleri
Genel Müdürü
|