Divan edebiyatında bugünkü anlamıyla öykü ve romanın yerini tutmuştur. Mesnevi, binlerce beyitten oluşabilir. Her beyit kendi arasında uyaklıdır(aa/ bb/ cc/ dd)… Aruzun kısa kalıplarıyla yazılır. Beyitler arasında anlam bağıntısı vardır. Mesnevilerde konu aşk, din ve tasavvuf, savaş ve mizah … olabilir. Şeyhi’nin, “Har-name” adlı yapıtı mesnevi biçimiyle yazılmıştır.
HAR-NAME
Bir eşek var idi zaîf ü nizâr
Yük elinden katı şikesti vü zâr
Gah odunda vü gâh suda idi
Dün ü gün kah ile kısuda idi
Dudağı sarkmış u düşmüş enek
Yorılur arkasına konsa sinek
Arkasından alınsa pâlânı n.
Sanki it artığıydı kalanı
Bir gün ıssı ider himâyet ana
Ya’ni kim gösterür inayet ana
Aldı palanını vü saldı ota ,
Otlayarak biraz yüridi öte ,
Gördü otlakta yürür öküzler
Odlu gözler ü geriü gögüzler
Sömürüp eyle yirier otlağı .
Ki çekicek kılın tamaryağı
Har-i miskin ider iken seyrân
Kaldı görüp sığırları hayran
Ne yular derdi ne gam-ı pâlân
Ne yük aitında hasta vü nalan
Ki biriz bunlarında hilkatte
Elde ayakta şekl ü surette
Bunların başlarında tac neden
Bize bu fakr ü ihtiyâç neden
