3. TERİMSEL ANLAM
Bir bilim, sanat dalı veya meslekle ilgili özel bir kavramı karşılayan sözcüklere terim denir. Terimler, kesin anlamlı sözcüklerdir. Bu yüzden, anlamları herkese göre aynıdır. Örneğin tümleç, nesne, utama (dil bilgisi); ekvator, dönence, debi (coğrafya); perde, suflör, aktör (tiyatro); açı, yarıçap, doğru (matematik); basınç, kapalı devre (fizik) terimidir.
Ancak çok anlamlı bazı sözcüklerin, terim anlamı kazandığı da olur. Bu gibi sözcüklerin diğer anlamları ile terim anlamını karıştırmamak gerekir. Kök sözcüğünü ele alalım:
1. Bitkileri toprağa bağlayan ve onların, topraktaki besi maddelerini emmesine yarayan bölümü (ağacın kökü)
2. {Bazı şeylerde) dip bölüm (dişin kökü)
3. (Kökü ve sapıyla çıkarılan bitkilerde) tane {üç kök maydanoz)
4. Temel, esas {Meseleyi kökünden halletti.) mecaz anlamı
5. Sözcüğün her türlü ekler çıkarıldıktan sonra kalan anlamlı bölümü ( “Gözlem” sözcüğünün kökü “göz”dür.) terim anlamıdır.
Örnek Soru
Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi “terim” değildir?
A) Yazının önemli bir bölümünü onun portresi-ne ayırmıştı.
B) Yeni çıkan kitabımla ilgili eleştirileri okudum.
C) Olayları hikâye etme, üstün bir yetenek işidir.
D) Edebiyat sanatı, insanlardaki ruh inceliğim ortaya çıkarır.
(1991-EML)
Çözüm:
A,B,C’deki “portre” (tiyatro); “eleştiri”, “hikâye etme” (edebiyat) terimidir. D’deki “incelik” ise terim değildir.
Cevap D’dir.
Alt Kategoriler: Anlam Bilgisi
